Alzheimer hastalarında idrar
sorunları
Alzheimer veya demans olan kişinin
yaşamında kafa karışıklığı, ajitasyon, depresyon veya
davranışlarında ani ve açıklanamayan bir değişiklik varsa,
bunun nedeni idrar yolu enfeksiyonu olabilir. İdrar yolu
enfeksiyonu genellikle idrar yoluna giren bakterilerden kaynaklanır.
Kişi neler hissettiğini doğru olarak ifade edemeyebilir. Bu
nedenle demans hastalarına bakanların idrar yolu enfeksiyonları
hakkında bilgi sahibi olmaları, bulgular oluştuğunda bunları
fark etmeleri ve doğru tedaviyi almaları için tam zamanında tıbbi
yardım istemeleri hasta için çok faydalı olacaktır. Herhangi bir
enfeksiyonun demansın ilerlemesini hızlandırabileceğini her
zaman akılda bulunması gerekir.
Bakteriler, idrar yollarında yukarı
doğru hareket ederek önce mesaneyi (sistit olarak bilinir) ve daha
yukarı çıkarlarsa böbrekleri (piyelonefrit veya nefrit )
etkileyebilir.
İdrar yolu enfeksiyonlarından
genellikle kadınlar, erkeklerden daha çok etkilenir. Kadınların
yaklaşık yarısı, yaşamları boyunca en az bir kere idrar yolu
enfeksiyonu nedeniyle tedaviye ihtiyaç duyarlar. Doğru
antibiyotiklerle tedavi edilirse, idrar yolu enfeksiyonu başka bir
soruna neden olmaz ve kısa sürede geçer. Tedavi edilmeyen
vakalarda oluşabilen komplikasyonları ölümcül olabilen kalıcı
böbrek hasarı ve kan zehirlenmesine kadar giden ciddi sorunlara
yol açabilir.
İdrar normalde bakteri içermez, yani
tamamen sterildir. Yaşlı insanlarda, gençlere göre daha sık
idrar yolu enfeksiyonlarına rastlanır.
Bir kateterin (idrar torbasına
boşaltan mesaneye yerleştirilmiş bir tüp, idrar yolu sondası)
kullanılması, neredeyse her zaman idrarda bakterilerin bulunmasına
yol açabilir.
Demans ilerledikçe, kişisel hijyen
sağlamak daha zor olabilir ( düzenli yıkama, kıyafet değiştirmede
ki problemler nedeniyle). Bu durum idrar yolu enfeksiyonlarının
oluşma riskini arttıran en önemli nedenlerden birisidir.
İdrar yolunun yapısındaki anormal
değişiklikler, enfeksiyona katkıda bulunabilecek mesane boşalma
sorunlarına yol açabilir. Bunlar, erkeklerde genişlemiş bir
prostat veya kadınlarda bir mesaneyi tutan bağların zayıflaması
nedeniyle mesanenin aşağıya inmesinin etkileri vardır.
Bağışıklık sistemi zayıf olan
bireyler, örneğin diyabet hastaları veya kemoterapi ile kanser
tedavisi gören hastalar, idrar yolu enfeksiyonu geçirme riski daha
yüksektir.
Üriner kateterler idrar yolu
enfeksiyonlarının önemli bir nedenidir ve mümkün olduğunda
kaçınılmalıdır. İdrar yolu enfeksiyonları, Birleşik
Krallık'taki en yaygın hastane kaynaklı enfeksiyondur. Hastane
kaynaklı tüm enfeksiyonların dörtte birini oluşturuyorlar ve
bunların çoğu kateterlerle (sonda) ile ilişkilidir.
İdrar yolu enfeksiyonu belirtileri
Sürekli kasık bölgesinde ağrı veya
idrar geçerken oluşan ağrı ve yanma.
Sık sık idrara çıkma ihtiyacı.
İdrarın tam olarak boşalamadığının
hissedilmesi.
Bulanık , kanlı veya kötü kokan
idrar.
Bazı durumlarda karın veya bel
bölgesinde ağrı.
Mide bulantısı ve kusma.
İdrar tutamama, idrar kaçırma.
Hafif ateş (37–38 ° C )ile başlayan
idrar yolu enfeksiyonu, enfeksiyonun tedavi edilmediği ileri
safhalarda 40 derece ve üstüne çıkabilir. Ateş bazen titreme ile
artabilir.
Alzheimer ve demans hastalarında
görülen huzursuzluk, akıl karışıklığı ve ileri safhalarda
deliryum.
İdrar yolu enfeksiyonundan
şüpheleniliyorsa sterilite kurallarına uyarak idrar örneği
alınmalı ve hangi bakterilerin mevcut olduğunu tespit etmek için
bir laboratuvara gönderilmeli ve idrar kültürü yapılarak
enfeksiyon nedeni bakterinin cinsi ve tedavide hangi antibiyotiğin
iyi geleceği belirlenmelidir.
Erkeklerde bu durumun incelenmesi , bir
ürolog tarafından daha fazla araştırma gerektirebilir. Buna kan
testleri, böbreklerin ve mesanenin ultrason taraması, prostat
bezinin değerlendirilmesinde yapılan rektal muayene veya bir kamera
ile alt idrar yolunun içine bakmak ( sistoskopi )dahildir. Bazı
durumlarda altta yatan neden, prostat hastalığı veya mesanenin
tamamen boşalmasını önleyen mesane taşı veya tümör gibi diğer
ürolojik durumlar olabilir.
Mesanede kalan idrar sondaları, idrar
yolu enfeksiyonlarının temel bir nedenidir ve mümkün olan her
yerde kaçınılmalıdır. En dikkatli hijyene rağmen, kalıcı bir
kateter kullanan kişilerin bir noktada idrarda bakteri geliştirme
olasılığı çok yüksektir.
İdrarı günde bir veya birkaç kez
boşaltmak için kullanılan ve hastanın idrarını aldıktan
sonra çıkartılan sonda ile yapılan aralıklı kateterizasyon,
daha az enfeksiyon riski taşır. Bununla birlikte, tekrarlanan
kateterizasyonun, bunamanın bilincinde olmayan veya işlemi anlamada
zorluk çeken insanlar için son derece rahatsız edici olması
muhtemeldir. Bu nedenle mümkün olduğunca kaçınılmalıdır.
Demans hastaları tuvaleti kullanmakta
zorluk çekebilir. Kazalar olarak adlandırdığımız idrar kaçırma
(inkontinans) veya tutamama önemli bir sorun olup, kişi ve
etrafındakiler için zor ve üzücü bir durumdur. Ancak
inkontinans, demansın kaçınılmaz bir sonucu değildir ve hastaya
mutlaka destek gereklidir. Bu birçok insan için hassas bir konu
olabilir ancak hasta kişi ile bu sorun hakkında konuşmanın
problemin üstesinden gelmeye yardımcı olacağı bilinmelidir.
Alzheimer
ve demans hastalarında idrar enfeksiyonlarının azaltılması
Yetişkinler günde altı ila sekiz
bardak sıvı içmelidir. Demanslı bir kişiyi su içmeye teşvik
edin. Parlak renkli bir cam veya fincan kullanmak bu konuda yardımcı
olabilir. Akılda bulunması gereken bir husus hastanızın susuz
kalması idrar enfeksiyonunun artmasına neden olacağıdır.
Daha az hareketli ve dehidrasyon
(vücudun susuz kalması) riski olan insanlar için sıvı alımını
izleyin. Yeterince sıvı içmiyorsa ve / veya yutmakta zorluk
çekiyorsa, bir konuşma ve dil terapisti tarafından bir
değerlendirme isteyiniz. Dehidrasyon, kişinin daha koyu, daha
konsantre idrar çıkarmasına neden olabilir ve bu da idrara çıkma
sırasında ağrı yapabilir.
Mesanede idrarı n çok uzun süre
tutulması zararlıdır. Demans hastalarından düzenli olarak
tuvaleti kullanmalarını isteyin.
Tuvaletin bulunduğu yerin temiz
olduğundan emin olun.
İdrarın rengini kontrol edin. Açık
sarı renkte olması en iyisidir. Bazı ilaçlar, gıdalar ve
vitaminler idrarın rengini değiştirebilir. Bunu daima aklınızda
bulundurun. Bunlar haricinde görülen koyu renk alınan sıvı
miktarının azlığını gösteren bir bulgudur.
Tuvaletin kapısına orasının tuvalet
olduğunu gösteren bir resim veya işaret koyun.
Tuvalet oturağının rengini
değiştirin. Siyah veya kırmızı bir renk hastanın burayı
görmesini kolaylaştırır.
Hastanızın kabız olmamasına dikkat
edin. Bu durum mesanenin uygun şekilde boşalmasını önleyebilir
ve bu da idrar yollarında bir enfeksiyona neden olabilir. Lifli
yiyecekler yemek, bol miktarda sıvı içmek ve egzersiz yapmak
kabızlığın önlenmesine yardımcı olabilir.
İyi hijyen sağlayın. Genital
bölgesini en az günde bir kez, parfümsüz sabun kullanarak yıkayın
ve talk pudrası kullanmayın.
Kadınlar tuvaleti kullandıktan sonra
'önden arkaya' silmelidir.
Banyoda kolayca erişilebilir ıslak
mendillerin bulunması iyi hijyen sağlamaya yardımcı olabilir.
Aynı zamanda dezenfeksiyon özelliği
olan sabunlar kullanın.
Bir idrar sondası kullanıldığında,
iyi enfeksiyon önleme önlemlerini izleyin. Bu konuda doktorunuzdan
görüş alın.
Alzheimer
hastalarında idrar tutamama nedenleri
İdrar kaçırma dürtüsü. Buna
genellikle “aşırı aktif mesane” denir. Mesane etrafındaki
kaslar yanlış zamanda sıkıldığında meydana gelir. Bu, birisine
idrar yapmak için ani bir dürtü sağlar ve her zaman zamanında
tuvalete yetişemiyebilir. Alzheimer hastalığı olan kişilerde
idrar kaçırmanın (inkontinansın) en yaygın nedenidir, çünkü
beyindeki değişiklikler, yavaş yavaş idrar yapma yeteneğini
ortadan kaldırır.
Alzheimer'lı birçok kişi tuvalete
gitmekte zorlanır. Mesane kontrolü kaybının olması da olağan dışı
değildir. Erken Alzheimer hastalığı olan insanlar, idrar yapmak
için oturup kıyafetlerini çıkarmayı unutabilirler. Ayrıca
Alzheimer hastalığı olan bir erkeğin gece uyanması ve bir çöp
sepetine ya da bir bitkinin içerisine idrarını yapması
olağandışı değildir.
Fonksiyonel inkontinans: Bu,
birinin tuvalete gidemediği zamandır, çünkü yeterince hızlı
hareket edemezler veya idrar yapma zorunda olduklarını farkında
olmayabilirler. Genellikle depresyonda olan, Alzheimer hastalığı
olanlarda görülür.
Gerilme inkontinansı:. Kişinin
öksürme, gülme, hapşırma veya bunlar gibi aktif bir hareket
yaptığında az miktarda idrar sızıntısı olduğu zamandır.
Çocuk doğurmuş kadınlarda daha sık görülür. Doğum,
mesanenin etrafındaki kasları gerebilir ve zayıflatabilir.
Hastanıza
evinizde bakıyorsanız şunlara dikkat edin
Yapabileceğiniz en kolay şeylerden
biri, idrar kaçırmanın ne zaman gerçekleştiğinin kaydını
tutmaktır. Buna inkontinans günlüğü denir. Doktorun bu durumun
ne zamanlar ve neden olduğunu anlamasını sağlayıp tedavi planı
yapmasına yardımcı olur.
Islaklık hastanın cildini tahriş
edebildiğinden, sevdiklerinizin cildini kuru tutmak da
önemlidir.Bunu düzenli olarak kontrol edin (en az 2 saatte bir).
Derileri tahriş olmuş veya hasar görmüşse cildinin korunmasına
yardımcı olan ürünleri kullanın.
Her kazadan sonra alanı sabun ve suyla
yıkayın ve kurutun. Yetişkin ıslak mendilleri temizlemeyi
kolaylaştırır. Tek kullanımlık eldivenler giyin ve ellerinizi
önce ve sonra yıkayın.
En iyi sonucu görmek için farklı
emici pedleri ve külotları deneyin. Sadece erkekler veya kadınlar
için yapılmış olanların daha rahat ve daha iyi olmaları
muhtemeldir. Çarşafları korumak ve yatak değişikliklerini
azaltmak için tek kullanımlık pedler kullanılabilir. Lastik pazen
bebek bezleri de kullanabilirsiniz.
Sevdiğin birinin aniden tuvalete
gitme dürtüsü olabilir, bu yüzden banyoya kolayca
ulaşabildiklerinden emin olun. İçeride kimse yokken banyo kapısını
açık tutun, engellerin yolunu temizleyin ve kilim varsa bunların
kaymaz olduğuna emin olun ve ışıkları her zaman yanık bırakın.
Tuvalete giden yolda lüzumsuz eşyaları ortadan kaldırın.
Banyoyu kullandıklarında çıkarmaları
kolay kıyafetler giymelerine yardımcı olur. Düğmeler ve
fermuarlar yerine elastik bel bantları kullanın. Yükseltilmiş bir
klozet kapağı takın.
Alzheimer hastalığının orta veya
geç evrelerinde olan insanlar bazen size tuvaleti kullanmakla ilgisi
olmayan “tetik kelimeleri” ile gitmeleri gerektiğini
söyleyecektir. Ayrıca huzursuzluk veya endişe belirtileri
gösterebilirler. Gitmeleri gereken işaretleri öğrenmek için bir
kaza yapmadan hemen önce nasıl davrandıklarına dikkat edin.
Bu belirtileri öğrendikten sonra,
sevdiklerinize dikkat edin. Onlara idrar yapmaları gerekip
gerekmediğini bildirmelerini hatırlatın. O zaman banyoyu
belirlenmiş bir programda kullanmalarına yardımcı olun. Bu,
inkontinans günlüklerine veya her iki saatte bir yapılabilir. Kuru
kaldıklarında veya tuvalete gittiklerinde onlara olumlu geri
bildirim verin.
Sevdiğiniz birinin her zaman banyoda
yardımınızı istemeyebileceğini unutmayın. Sabırlı olun ve
mümkün olduğunca bağımsız olmalarına yardımcı olun. Onlara
bolca zaman verin. Oradan rahatsızlarsa, dışarı çıkın ya da
diğer tarafa bakın. Adım adım yol tarifleri verin ve ihtiyaç
duymaları halinde onları teşvik edin, ancak rahatsız olmalarını
veya çocuk gibi davranmamalarını sağlayın.
Geceleri kaza geçirirlerse, gündüzleri
bol miktarda sıvı alabilirler fakat yatmadan üç boyunca sıvı
içmemeleri gerekir. Alkol ve kafein, insanların daha fazla idrar
yapmaya ihtiyaç duymasına neden olabileceğinden, onları büyük
miktarlarda teklif etmeyin ve yatmadan önce onlardan uzak tutun.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder