Alzheimer hastalarının tek
başlarına evlerinden çıkmaları
Demans hastası olan on kişiden altısı
zaman zaman evlerinden dışarıya çıkarak dolaşmak
istemektedirler. Alzheimer'lı bir kişi adını veya adresini
hatırlayamadığından ve tanıdık yerlerde bile sorunlar
yaşayabilir. Demansın en korkunç sonuçlarından biri, hastaların
evden uzaklaşma eğiliminde olmalarıdır.
Hastalığı yaşayan sürekli evde
oturduğu halde aniden ofise gitme vakti geldiğini düşünen bir
bayan düşünün (yirmi yıl önce emekli olmasına aldırmadan);
masanın üzerine bir çanta alıyor (kendisinin veya değil ) ve
kapıya yöneliyor. Çevreyi bir süre tanıdık geliyor, ama sonra
kafası karışıyor. Garip bir yerde, telaşlı durumda, kim
olduğundan ya da evden neden ayrıldığından ve ne yaptığından
emin değil. Bu sırada aile üyeleri çılgın bir şekilde
hastalarını bulmaya çalışıyor.
Demans hastalarının dolaşıp gitme
olasılığı bakıcılar için bir kabustur, çünkü yedi yirmi
dört izlemeleri mümkün değildir. Sorun, henüz yeterince iyi
yürüyen, aktif olan ve bir şeyler yapmaları ya da bir şeyleri
araştırmaları gerektiğini düşünen erken-orta evre demans
hastaları için daha şiddetlidir.
Alışkanlık, merak ya da can
sıkıntısı yüzünden bunama hastası kapının düğmesini
çevirir. Güzel hava, iyi esinti. Ufak bir adım ve kişi evden
çıktı, bunu başka hiç kimse bilmiyor. On, on beş dakika
yürüdükten sonra demans hastası kaybedildiğini fark eder.
Ajitasyon, karışıklık ve korku içerisinde olur. Eve dönmek
ister, ancak adresinden emin değil ya da farklı bir şehirden,
farklı bir evi hatırlıyor olabilir.
Demans hastaları arasında dışarda
dolaşmak tehlikelidir, ancak önlenmesine yardımcı olacak
stratejiler vardır.
Hafıza problemleri olan ve
yürüyebilen herkes tek başına dolaşmak için risk altındadır.
Demansın erken evrelerinde bile, çeşitli olaylar nedeniyle veya
hiçbir sebeb yokken bilinci karışabilir. Bu tür bir durum için
önceden plan yapmak önemlidir.
Dolaşmak ve kaybolmak demans
hastaları arasında yaygındır ve hastalığın her aşamasında
olabilir.
Dışarı çıktıkları zaman kaybolma
duygusunu yaşarlarsa evden çok uzaklaşmadan evlerine geriye
dönebilirler.
Tanıdık yerlere bile nasıl
gideceğini unutabilir. Bazen de hiçbir sorun yaşamaz.
Hastaların dışarı çıkmasında bilinmesi gerekenler
İşe gitme gibi eski yükümlülüklerini
yerine getirmekten bahsedebilir.
Özellikle evde yalnız kaldığı
zamanlarda dışarı çıkmayı denemek ister.
Dışarı çıkmasına izin
vermediğiniz taktirde huzursuz veya agressif davranışlarda
bulunur.
Banyo, yatak odası veya yemek odası
gibi tanıdık yerleri bulmakta zorluk çekenlerde dışarı çıkma
isteği daha fazladır.
Geçmişteki arkadaşlarıyla nerede
buluştuğunu ve neler yaptığını sık sık sormaya başladıysa
mutlaka aklında dışarı çıkma düşüncesi vardır.
Aklında başka bir fikir olduğu zaman
bir hobi ile ilgileniyormuş gibi davranır, ancak hiçbir şey
yapmaz.
Alışveriş merkezleri veya
restoranlar gibi kalabalık bölgelerde ise yanında ailesinden bir
kişi veya bakıcısı olsa bile kaybolma riskini sürekli aklında
bulundurur. Kalabalıktan hoşlanmaz.
Evden habersiz çıkmayı önlemek için ipuçları
Bakıcıların en çalışkanları
olsanız bile, baktığınız kişi zaman zaman evden dışarı
çıkarak dolaşmak isteyebilir. Bu durumlar oluşmaya başladıysa
aşağıdaki stratejileri kullanın:
Günlük aktiviteler yapın.
Rutin olmak hastanıza iyi gelir.
Birlikte gezinti yapılabileceğiniz
en uygun zamanları belirleyin. Etkinlikler planlayın. Örneğin
egzersiz yapmaları kaygı, ajitasyon ve huzursuzluğu azaltabilir.
Kendisini kaybolmuş, terk edilmiş
veya şaşırmış hissederse güvenceniz altında olduğunu ona
hissettirin.
Demansı olan kişi "eve gitmek"
veya "işe gitmek" için ayrılmak istiyorsa, keşif ve
onaylamaya odaklı iletişimi kullanın. Kişiyi düzeltmekten
kaçının. Örneğin, "Bu gece burada kalıyoruz. Güvendeyiz
ve seninle olacağım. İyi bir gece uykusundan sonra sabah eve
gidebiliriz."
Sevdiklerimizin neden dolaştığını,
ne yapmaya çalıştığını, bu durumu nelerin tetiklediğini
anlamaya çalışın. Dolaşmayı azaltmak için bu tür
tetikleyicileri en aza indirin
Genel olarak, demans hastalarının
dolaşmasını sağlayan pek çok sebep veya tetikleyici vardır.
Örneğin, kişi eski ofisine veya evine gitmek isteyebilir.
Alışveriş yapmak isteyebilir. Belki sabah yürüyüşü ya da
komşularına gitmek isteyebilir. Belki de kişi dışarı çıkmaya
çalışmıyor, ancak banyo veya mutfak veya yatak odası arıyordur.
Bundan dolayı dış kapıyı açmış ve bilinçsizce evin dışına
çıkmıştır.
Kişinin sıkılması veya fazla
enerjiye sahip olması ve onu evden dışarı çıkarmaya zorlamış
olabilir. Belki o anda yaşadığı ev veya çevre çok tanıdık
gelmez, bu yüzden kişi ortamdan kaçtığını düşünmekte ve
kendi başına evine dönmeye çalışıyordur.
Demans hastalarının neden evden
çıkmak istediğini veya dolaştığını belirlemek çok önemlidir.
Tüm temel ihtiyaçların
karşılandığından emin olun. Kişi banyoya gitti mi? Susamış
mı, aç mı?
Kafa karıştırıcı ve oryantasyon
bozukluğuna neden olabilecek yoğun yerlerden kaçının. Buraları
alışveriş merkezleri, marketler veya diğer kalabalık yerler
olabilir.
Kilitleri görüş hattının dışına
yerleştirin. Dış kapılar üzerine yüksek veya düşük yerlerine
takın ve sürgülü cıvataları en alta veya ulaşamayacağı bir
yere yerleştirmeniz iyi olur.
Bir kapı veya pencere açıldığında
sinyal veren cihazları kullanın.
Denetim sağlayın. Demansı olan
birini yeni veya değiştirilmiş bir ortamda denetimsiz bırakmayın.
Asla bir kişiyi evde tutmayın veya onu yalnız bir arabada
bırakmayın.
Kişi artık araç kullanmıyorsa,
araba anahtarlarına erişimini kaldırın. Demanslı bir kişi
sadece yürüyerek dolaşmayabilir. Kişi, artık araç
kullanamayacağını unutabilir. Kişi hala araç kullanabiliyorsa,
kaybolmalarına yardımcı olmak için arabanıza bir GPS cihazı
taktırın.
Demanslı biri kayıpsa ...
Derhal arama kurtarma çalışmalarına
başlayın. Gezenlerin yüzde doksan dördü ortadan kayboldukları
yerin bir veya iki kilometre kadar yakınında bulunurlar.
Demans hastalarının dolaştığı ve
kaybolduğu ailelerin ve bakıcıların yaşadığı stres önemlidir.
Önceden bir plan yapın, böylece acil bir durumda ne yapılacağını
bilirsiniz.
Yardım için arayacağınız kişilerin
listesini tutun. Telefon numaralarına kolayca erişilebilir olmasını
sağlayın.
Komşulardan, arkadaşlarınızdan ve
ailenizden, bir kişiyi yalnız görüp görmediklerini sorun.
Polise vermek için yeni, yakın bir
fotoğrafı ve güncel tıbbi bilgileri elinizde bulundurun.
Mahallenizi tanıyın. Evin yakınındaki
su kütleleri, açık merdivenler, yoğun bitki örtüsü, tüneller,
otobüs durakları ve yoğun trafiğe sahip yollar gibi tehlikeli
bölgeleri belirleyin.
Birey sağlak mı, solak mı? Gezinme
genellikle baskın elin yönünü takip eder.
Kişinin dolaşabileceği yerlerin bir
listesini tutun. Bu, geçmiş işleri, eski evleri, ibadet yerlerini
veya bir restoranı içerebilir.
Kimliğinin yanında bulunup
bulunmadığını kontrol edin.
Kişi evden dışarı çıktıysa,
hemen bölgeyi en fazla 60 dakika boyunca arayın. Sonuç
alamazsanız polise haber verip, kaybolan kişinin Alzheimer
hastalığı olan, savunmasız bir yetişkin olduğunu bildirin.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder