Alzheimer hastası olan ünlülerden neler öğrendik

                            Alzheimer hastası olan ünlülerden neler öğrendik ?

Ronald Reagan : ABD 'nin 1981 ile 1989 yılları arasında görev yapan 40. başkanıdır. İki dönem arka arkaya başkan seçilmesine rağmen hastalığının son zamanlarında başkanlık yaptığını dahi hatırlamıyordu. 1994 yılında, Alzheimer’ın teşhisi konduğunda, ABD halkına ve dünyaya, Alzheimer hastası olduğunu bir mektup ile açıkladı. Duyuruyu yaptığı mektubun özeti şöyleydi.

''Alzheimer Hastalığından etkilenen milyonlarca Amerikalı'dan birisi olduğum söylendi. Bu haberi öğrendikten sonra, bunu kamuya açık bir şekilde duyurmaya karar verdim. Şimdi, onu sizinle paylaşmanın önemli olduğunu düşünüyorum. Kalplerimizi açarken, bu hastalık hakkında daha fazla farkındalık yaratacağımı umuyorum. Belki de ondan etkilenen bireylerin ve ailelerin daha net anlaşılmasını teşvik edecektir.

Şu anda kendimi iyi hissediyorum. Her zaman yaptığım şeyleri yaparak Tanrı'nın bana bu dünyada verdiği yılların kalanını yaşamak niyetindeyim. Dışarıdaki harika mekanların tadını çıkarmayı ve arkadaşlarımla ve destekçilerle iletişim halinde kalmayı planlıyorum.

Ne yazık ki, Alzheimer Hastalığı ilerledikçe, aile ağır bir yük taşımaktadır. Keşke ailemi bu acı dolu deneyimden kurtarabilmemin bir yolu olsaydı.

Amerikan halkına, Başkanınız olarak hizmet etmeme izin verme onurunu verdiğiniz için teşekkür ederim. Şimdi beni hayatımın gün batımına götürecek olan yolculuğa başlıyorum. Amerika için her zaman ilerisi parlak olsun.Bu hastalığımı yaşarken bana yardımcı olan herkese teşekkür ederim.''

Rita Hayword : Kızıl saçlı güzel yıldız 1987 de 68 yaşında vefat etti..Hayworth, 1940'larda öne çıkan Amerikan film yıldızıydı. Efsanevi oyuncu 40’lı yaşlarından beri , hafızasında sorun yaşamaya başlamıştı. Hastalığının oldukça belirgin belirtilerine rağmen, fazla miktarda kullandığı alkol nedeniyle Alzheimer bulguları alkol alışkanlığına bağlı olduğu düşünüldüğünden Rita Hayworth’un hastalığı uzun bir süre doğru teşhis edilmedi. 1970’li yıllara gelindiğinde ise ajite davranışın eşlik ettiği belirgin ve ilerleyici bir bozulma vardı. Mali işlerini yönetmede sorunlar çıkmaya başlaması üzerine kızı maliyesi ve kişisel bakımı üzerinde yasal kontrol kazandı. Sonunda hafıza kaybının nedenini öğrendikten sonra, Hayworth 1980'lerde “Alzheimer hastalığının yüzü” haline geldi. Bu hastalığa dikkat çekilmesini sağladı.

Charles Bronson : 1921-2003 yılları arasında yaşamış Amerikalı ünlü oyuncu. “Batı'da Bir Zamanlar”, “Muhteşem Yedi”, “Kirli Düzine” ve “Büyük Kaçış” gibi filmlerdeki rolüyle tanınan sinema oyuncusudur. 1990 yılında yakalandığı Alzheimer hastalığı ile uzun yıllar mücadele etmek zorunda kaldı.Yaşamının son zamanlarında durumunun ağırlaşması üzerine vefat edene kadar özel bir bakım evinde kaldı.

Peter Falk : Komiser Colombo diziyle tanınan Amerikalı ünlü oyuncu. Son zamanlarında Colombo dizisinde rol aldığını hatırlamayacak kadar ileri bir Alzheimer hastasıydı. 2011 yılında hastalığının ağır belirtilerini yaşamaktayken vefat etti. Ünlü aktör yeni olayları unutmakta ve gerçekleşmeyen bazı olayları ise hatırladığını söylemekteydi. Düşünce karmaşasının başlamasından altı ay kadar önce araba kullanırken kontrolünü kaybettiği ve kafa travması yaşadığı bir trafik kazası geçirdiğini ve bu olayın nasıl gerçekleştiğini hatırlamadığını söylemesi o zaman için normal bir durum olarak kabul edilmiş olsada daha sonraları bu hastalığın ilk bulgularından birisi olduğunu düşündürdü.

Margaret Thatcher : Demir lady olarak bilinen İngiltere'nin ünlü başbakanıdır. Alzheimer hastalığı ile uzun süre mücadele ettiği biliniyor.Yaklaşık on yıl bu hastalıkla mücadele eden Margaret Thacher, sık sık kocası Denis'in öldüğünü unutuyordu. Kızı Carol ise annesinin hastalığından bahsederken annesinin sıkı sık aynı soruları sorduğunu ve verilen cevapları hatırlamadığından bahsetti. Thatcher, 2001 yılında demans araştırmalarıyla tanınmış olan İngiltere'nin önde gelen yardım kuruluşu Alzheimer Research UK'nin üyesi oldu. Uzun yıllar bu hastalıkla mücadele ettikten sonra 2013 yılında hayata veda etti.

Sean Connery : James Bond serisi filmlerinin en çok bilinen oyuncusudur. Sean Connery, en iyi arkadaşı olan aktör Michael Caine'ye göre Alzheimer hastalığını yaşıyor. 89. doğum gününü kutlayan Sean Connery'nin, hastalık yüzünden nerede olduğunu ya da neyle uğraştığını bilmediğini anlattı. Connery yolda kaybolma olasılığına karşın karısının telefon numarasını her zaman cebinde taşıyor. Ancak Connery sözcüsü iddiaları reddetti ve Caine'nin yanlış yönlendirildiğini söyleyerek ünlü aktörün Alzheimer olmadığını iddia etti..

Sugar Ray Robinson : Gelmiş geçmiş en iyi baksörlerden birisi olarak kabul edilir. 1943 ve 1951 yılları arasında hiç yenilmeden 91 karşılaşma yaptı ve orta siklette beş yıl boyunca dünya ağır siklet şampiyonu unvanını aldı. Sugar Ray Robinson'ın ölümünden sonra boks gibi sürekli kafa travması yaşayan kişiler ile Alzheimer hastalığı arasında bir bağlantı olabileceği hakkında araştırmaların artmasına neden oldu. Jefferson Üniversitesi’nde nöroloji profesörü MD’in yaptığı çalışmada, 69-86 yaşları arasında sekiz eski boksör, kafa karışıklığı, zihinsel keskinlik kaybı ve kişilik değişiklikleri yaşadığını belirledi. .

Iris Murdoch : İrlandalı ünlü yazar. 1999 yılında 79 yaşında hastalığı yaşarken vefat etti.

Araştırmacılar, Iris Murdoch'un Alzheimer hastalığının ilk belirtilerini son romanının metni içinde olduğunu farkettiler. Son romanında kullandığı kelimelerdeki düzensizliğin Alzheimer hastalığı teşhisi konmadan en az bir yıl öncesine kadar uzanan hastalığının ilk bulguları olarak kabul edildi. 26 romanınıda müthiş derecede yaratıcı ve kendine özgü bir İngiliz yazar olarak bilinen yazar Alzheimer hastalığının yarattığı sorunlar nedeniyle Oxford'daki bir huzurevinde hayatını kaybetti. Alzheimer'le olan mücadelesini yakından izleyen ve ölene kadar yanından hiç ayrılmayan yakın arkadaşı John Bayley'in anılarının '' İris'in Elegy'i '' çalışmasıyla belgelemiştir.

Charlton Heston : Akademi ödüllü, Amerikalı sinema ve tiyatro oyuncusudur. Özellikle Maymunlar cehennemi filmi ile tanınır. Alzheimer hastalığı ile ilgili bulgular yaşaması üzerine kendi Alzheimer hastası olduğunu kamu oyuna açıklamaktan çekinmedi. Heston'ın açıklaması: 

“Şimdilik hiçbir şeyi değiştirmiyorum. Doktorlar dinlenmem gerektiğini söylecekler. Ama ben başarabildiğim kadar çalışmam konusunda ısrar edeceğim. Bir şeyleri unuttuğumu görürseniz anlayışlı olun. Ve size daha önce anlattığım komik bir hikayeyi ikinci kez anlatırsam, lütfen yine de gülün.” Ünlü aktör 2008 yılında Alzheimer hastalığının en çok karşılaşılan ölüm şekli olan zatürreden vefat etti.

James Stewart : Bir zamanların en iyi aktrisleri arasında yer alır. 1941 yılında 13.Oscar ödül töreninde en iyi erkek oyuncu seçildi. Özellikle Alfred Hitchcock'un filmlerindeki başarısıyla tanınır. Hastalığa yakalandıktan sonra köşesine çekilen ünlü aktör 1997 yılında 89 yaşında Alzheimer hastası olmasına rağmen kalp ve akciğer yetmezliği sonucunda vefat etti.

Fikret Şeneş : ''Haykıracak nefesim olmasa bile'', ‘’Bir başkadır benim memleketim’’ başta olmak üzere Türk Pop Müziğinde 290'a yakın besteye söz yazmıştır. Mart 2011yılında arkadaşlarıyla birlikte kutladığı 90'ıncı doğum gününde piste çıkp dans edip dostlarıyla gece yarısına kadar eğlenen Fikret Hanım, o gün gayet sağlıklıydı.Ancak beş ay sonra büyük oğlu Ahmet Çapa'nın vefat etmesi sanatçıyı çok üzmüş ve bu yoğun üzüntü sonrasında Alzheimer hastalığını tetikleyerek ortaya çıkmasına neden oldu. 2015 yılında bu hastalığın yoğun bulgularıyla mücadele ederken vefat etti.

Esen Günay : Türk Sinemasında Tarık Akan, Ediz Hun, Ayhan Işık, Orhan Gencebay gibi pek çok şöhretin seslendirmesini yapan ünlü sanatçıdır. Vefat etmesinden bir yıl öncesinde Alzheimer teşhisi konan sanatçı evini kapatıp, İzmir'de yaşamakta olan ailesinin yanına taşındı ve son günlerini yakınlarının yanında geçirmeyi tercih etti.

Behiye Aksoy : 2015 yılınfda vefat eden ünlü Türk Sanat Müziği santçısıdır. 2001 yılında Alzheimer hastalığına yakalanan sanatçı, uzun yıllar boyunca bu hastalıkla mücadele ettikten sonra ailesine yük olmamak için kendi tercihi ile vefatına kadar özel bir huzur evinde yaşamamını sürdürdü. Vefat ettiğinde 82 yaşındaydı. .

Burçin Orhon : Süheyl Uygur'un eşidir. Erken sayılabilecek bir yaşta, 52 yaşında yakalandığı Alzheimer hastalığının ilk belirtilerini kendisi fark edip bu ilk bulgularını şöyle anlattı.

Unutkanlığım had safhadaydı. Bir ayağımda çorap var, diğerinde yok! Birini giymişim, o ara aklım kim bilir nereye gitmiş, ötekini giymeyi unutmuşum. Mesela çocuklar soruyor “Anne bu süt, tuvalette ne arıyor?” Hiçbir fikrim yok. Bazen de yolda araba kullanırken bir an, “Ben neredeyim?” diye panik oluyorum. Sağa çekip, etrafımdaki binalara bakıyorum. Soğuk terler döküyorum. Hiçbir şey tanıdık gelmiyor. 15-20 saniye sonra birden hatırlıyorum: “Ha bizim evin yolu burası...”

Alzheimer teşhisi konulduktan sonra ne yaptılar?

Ronald Reagan hastalığını öğrendikten sonra kamuoyunun ilgisi çekmek amacıyla çalışmalarda bulundu. Kasım ayının Alzheimer farkındalık ayı olması için gayret gösterdi. Alzheimer tedavi merkezleri açılmasına öncü oldu.

Rita Haword'un hastalığı pek çok dergi ve gazetede bahsedildi. Halkın ilgisini çekerek bu hastalığa yakalanların toplum içerisindeki konumlarının korunmasına öncü oldu.

Charles Branson kendi isteği ile vefatına kadar özel bir bakım evinde kaldı. Alzheimer hastalarının bakım evinde kalabileceklerini gösterdi.

Margaret Teacher Alzheimer derneğine üye olarak buradaki çalışmalara katılarak bu durumdaki hastalara yardımcı olmaya çalıştı.

Sean Connery bilinmeyen bir nedenden dolayı hastalığını gizlemeye çalıştı.

Sugar Ray Robinson sürekli kafa travması alanların Alzheimer'e daha sık yakalandıkları hakkında bir çalışmanın başlamasını sağladı.

Iris Mudrock hastalığının ilk bulgularının teşhis konmadan daha önceleri ortaya çıkabileceğini gösterdi.

Charlton Heston hastalığını büyük olgunlukla kabul ederek herkesin hastalığından dolayı onu kınamamasını istedi.

James Steward hastalığa yakalandıktan sonra sessizliğini korudu. Yalnız bir yaşamı tercih etti.

Esen Günay vefat edeceğini anladığı zaman son günlerini ailesiyle birlikte geçirmek isteyen duygusal bir kişiydi.

Fikret Şener'in hastalığı ile mücadele etmesine ömrü yetmedi.

Behiye Aksoy ailesinin bakımından ziyade özel bir huzur evinde yaşamak istedi.

Buçin Orhun genç yaşta bu hastalığa yakalanan ve hastalığını kabullenen bir hasta olarak hafızalarda yer aldı.