Alzheimer
hastalığı
ile Parkinson hastalığı arasındaki farklar
Eğer
sevdiklerinizde demans varsa, Alzheimer hastalığının mı yoksa
Parkinson hastalığının mı buna sebep olduğunu merak
edebilirsiniz. Bir çok demans türü bilindiğinden demansa başka
bir hastalığın yol açması da mümkündür. Alzheimer hastalığı
demans vakalarının yüzde 60 ila 80'nini oluşturur. Genelde 65
yaş ve üstü insanlarda görülmekle birlikte, daha genç
insanlarda da erken başlangıçlı Alzheimer görülebilir.
Alzheimer
ilerici bir hastalık
olmasına rağmen hastalığın ilk safhalarında hafif belirtileri
gizlenir. Hastalık ilerledikçe hasta tüm olaylara tepkisiz hale
gelebilir.
Parkinson
hastalığı her zaman
demans ile seyretmez. Demans oluşursa buna Parkinson hastalığı
demansı denir. Bu durum Parkinson hastalarının yaklaşık yüzde
50 ila yüzde 80'inde meydana gelebilir, ancak bazı kaynaklardan bu
rakamın yüzde 40 kadar düştüğünü duyabilirsiniz. Parkinson
hastalığına sahip kişilerin çoğu en azından bir miktar
bilişsel bozulma yaşarlar.
Parkinson
hastalığı olan
kişilerde demans bazen hastalığın ileri safhalarında yani on
ila on beş yıl sonra ortaya çıktığı görülmüştür.
Parkinson
hastalarında demans
hastalığının teşhisinden en az bir yıl sonra ortaya çıkar.
Buna benzer bir durum, Lewy gövdeli demans, hastalarında da
görülür.
Lewy
hücreli demans, kas sertliği,
yürürken adımların karıştırılması, kambur duruş ve hareket
sorunları ile seyreder. Lewy cisimcikli hastalıkta demans
semptomları hareket semptomlarından sonraki bir yıl içinde ortaya
çıkar.
Alzheimer
hastalığı ve Parkinson
hastalığı, her ikiside bunama bulgularıyla birlikte kafa
karışıklığı olabilecek kadar yaygındır.
Ayrıca,
Parkinson’a sahip birisin de aynı zamanda Alzheimeri geliştirmesi
de mümkündür. Hatta ikiden fazla demans türünün bir arada
olması da mümkündür.
Akılda
bulunması gereken bir durum da Parkinson hastalığı olan kişiler
bilişle ilgili sorunlar yaşarsa, bunlarda mutlaka demans
olmayabilir. Örneğin, zatürree, idrar yolu enfeksiyonları, tiroid
hastalığı ve bazı ilaçlar bilişsel belirtilere neden olabilir.
Parkinson hastaları ve akrabaları, demansın ortaya çıkmasından
korkabilir, ancak bu tıbbi koşullar ele alındığında, bilişsel
bozukluk genellikle ortadan kalkar.
Parkinson
hastalığının
belirtileri genellikle şunları içerir:
Kas
sertliği.
Dinlenme veya çalışma esnasında ellerde tremor.
Yavaşlatılmış hareketler.
Sessiz
ve çoğu kez anlaşılmayan konuşma.
Sıkışık el yazısı.
Karışık yürüyüş, adımların makas şeklinde atılması.
Yutma ile ilgili
sorunlar.
İfadesiz, donuk anlamsız yüz ifadesi.
Çoğu
durumda, Parkinson’ın nedeni bilinmemektedir (idiyopatik). Birkaç
durumda, kafa travması, zehirlenme, ilaç yan etkileri veya başka
etkenler bu hastalığa neden olabilir.
Parkinson’un
Alzheimer’den daha erken başlama eğilimi vardır, ancak 50
yaşından küçük kişilerde nadirdir.
Parkinson
hastalığı
demansının erken belirtileri şunlardır:
Kaygı.
Sinirlilik.
Paranoya.
Halüsinasyonlar.
Halsizlik.
Doğru kelimeleri bulmada sorun.
Konsantrasyon kabiliyetinin azalması.
Olayları
değerlendirmede hatalar.
Planlama, çoklu görev yapma ve yeni
faaliyetler başlatmada sıkıntı yaşanması.
Hafıza hatırlama ile ilgili problemler, genellikle Alzheimer
hastalığı olan hastalıklar kadar şiddetli değildir.
Yeni öğrenme ve problem çözme konusunda zorluk
yaşamak.
Alzheimer
hastalığının
erken uyarı işaretleri şunlardır:
Günlük
yaşamı etkileyen hafıza sorunları (sosyal olayları unutarak,
eskiden yaptığınız görevleri yerine getirmek için aile
üyelerinden yardım beklemek.)
Tanıdık
bir yere gidememe.
Nerede
ve neden orada olduğunu
unutma.
Unutmanın
yoğun olduğu bir yaşam şekli.
Kelimeleri
hatırlamak için
mücadele.
Bir
şeyi tanımlamak için yanlış sözcükler kullanmak.
Başkalarını yanlış yerleştiğinizi
veya kaybettiğiniz şeyleri çalmakla suçlamak.
Hijyende
azalma.
Koku algılama
problemleri.
Yürüme
ve denge sorunları.
Azalan bilişin
yarattığı kaygı nedeniyle kendine uygulanan izolasyon
Alzheimer’ın
Hastalığı - Parkinson Hastalığı
Alzheimer
hastalığına
sahipseniz, uzun yıllar boyunca ortaya çıkabilmesine rağmen,
giderek artan şekilde artan bilişsel bozulma yaşayacaksınız.
Parkinson
hastalığı
geçiriyorsanız, bunama olabilir veya olmayabilir. Erken demans
olması, muhtemelen Parkinson hastalığı, Alzheimer veya başka
bir demnans türüyle birliktedir. Bir kişinin ne tür bunama demeti
olduğunu tespit etmeye çalışmak önemlidir, çünkü ilaçlar ve
tedavi yaklaşımları değişkenlik gösterebilir.
Sevdiklerinizin
Alzheimer hastalığı
veya Parkinson hastalığı demansı olup olmadığına
bakılmaksızın, her ikiniz için de çok fazla kafa karışıklığı,
duygusal acı ve stres olabilir.
Her
iki hastalıkta da
sevdiklerinize yardımcı olmak için stratejiler:
Kesinlikle
rutinleri ve programları
takip edin.
Sevdiklerinizle
konuşurken sakin ve sabırlı olun.
Hastalarınıza sevgi göstermeye devam edin.
Suçlama ve kişisel
saldırı yapmayın.
Geceleri daha iyi algılamayı sağlamak için gece
lambalarının kullanın.
Basit dekora
sahip alanlar yaratın.
Kişinin en uyanık olduğu ve yenilendiği
zamanlar için randevuları ve sosyal olaylarını birlikte
planlayın.
Net ve tek adımla
iletişim kurun.
Seçim yapma ve kontrol etmeyi zorlaştırmayın.
“Kıyafetlerini seç” yerine “Bugün siyah mı? Mavili mi
gömlek giymek istiyorsun?” şeklinde tek cevap verebileceği
sorular sorun.
Çevreyi kilitlerle
güvende tutma, düşme tehlikesi ve tehlikeli maddelerin
erişemeyeceği yerlerde bulunması önemlidir.
Onların düşünce
süreçlerini sürdürmek gereklidir. “Kız kardeşin 20 yıl önce
öldü” yerine “Ah, bugün kız kardeşini görmene sevindim”
demeniz onlara daha iyi gelecektir.
Beyin
Nasıl Değişiyor?
Her
iki hastalığın da
tıbbi veya bilimsel geçmişiyle ilgileniyorsanız, Parkinson
hastalığı muhtemelen sinir hücrelerinde meydana gelen yapışkan
protein yığınlarından kaynaklanmaktadır. Bu kümeler nöron
mesajlaşmasına müdahale edip,sinir hücrelerinin ölmesine neden
olurlar. İlk önce hareketle ilişkili beyin bölgeler,daha sonra
yürütme işleviyle ilgili olan kısımlar etkilenir.
Alzheimer
hastalığı için
beyinde aşırı miktarda plak ve dolaşma meydana gelir.
Yaşlandığınızda ufacık bir miktar normaldir ancak Alzheimer’da
çok fazladırlar. Bu plaklar ve karışmalar hafızayı etkileyen
alanlarda başlar ve daha sonra yayılır. Sonunda sinir hücreleri
ölüm noktasına gelince, kişilik değişikliklerine, hafıza
kaybına ve Alzheimer hastalığının diğer göstergelerine neden
olacak şekilde zarar görür.
Parkinson
hastalığı olan bir
kişi, Alzheimer hastalığı ile ilgili plakları ve karışıklıkları
da geliştirebilir.
Günümüzde
Parkinson veya Alzheimer hastalığını
iyileştirmenin ya da tersine çevirmenin bir yolu yoktur. İlaçlar
ve diğer tedavi yaklaşımları, bu hastalıkların beyindeki
yayılımını yavaşlatabilir ve bir insanı daha uzun süre daha
mutlu ve bağımsız tutabilir.
Hem
Alzheimer hastalığı
hem de Parkinson hastalığı, beynin hastalıklarıdır. Her ikisi
de unutkanlığa neden olabilir. Ancak, benzerlikler burada sona
eriyor. Aslında, araştırmacılar Parkinson’dan kaynaklanan
hafıza bozukluğunun, Alzheimer’ın neden olduğu hafıza
bozukluğundan farklı olduğuna inanmaktadır.
Hastalıklar
arasındaki temel farklardan biri vücudu nasıl etkiledikleridir:
Alzheimer
hastalığı temel olarak
hafızayı etkiler. İleri evrelerde hastalık aynı zamanda motor
fonksiyonları da etkiler.
Parkinson
hastalığı öncelikle
hareket ve koordinasyonu etkiler. İleri aşamalarda, belleği ve
diğer bilişsel işlevleri bozabilir.
Parkinson
hastalığına beyinde
dopamin üreten bölgedeki hücre kayıpları nedeniyle bu maddenin
üretimemesi sonucunda oluşur. Bir kişinin motor hareketlerini
etkileyen titreme ve kas sertliği ile karakterizedir. Hastalığın
ilerlemesiyle demans oluşabilir.
Lewy
demansında ise
beyindeki hafıza oluşumuyla ilişkilendirilen belirli alanlarda
Lewy cisimcikleri denilen ufak proteinlerin birikmesi sonucu ortaya
çıkabilir. Bazen halüsinasyonlar olabilir. Lewy vücut demansı,
tüm demans tiplerinin yüzde 10'undan azını oluşturur.
Alzheimer
hastalığı ve Parkinson
hastalığı, yaşlı insanların yaşamını bozan ve bir müddet
sonra ölüme yol açabilen yıkıcı etkileri olan yaygın
nörodejeneratif hastalıktır.
Parkinson
hastalığının klinik
özellikleri temel olarak motor bozukluklardır, Alzheimer hastalığı
olan hastalar ise demans ve bilişsel bozukluklarla ortaya çıkar.
Her ne kadar nöronal ölüm her iki hastalıkta da ortak bir unsur
olsa da, beynin ölümden sonra yapılan incelemeleri her durumda
çok karakteristik olup, birbirinden farklıdır. Bununla birlikte,
moleküler patogenez açısından, her iki hastalık da önemli bir
ortaklığa sahiptir ve proteinopati (yanlış katlanmış
proteinlerin anormal birikimi), mitokondriyal disfonksiyon ve
oksidatif stres her iki durumda da önemli özelliklerdir.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder