Alzheimer' li hastalarda ağız bakımı ve diş problemleri

                      Alzheimer'li hastalarda ağız bakımı ve diş problemleri

Ağız sağlığı özellikle sürekli yatan hastaların takibinde önem olarak ilk sıralarda yer almalıdır. Ağız bakımının ihmal edilmesi, kaliteli olmaması hatta yeterince sık yapılmaması bir çok soruna yol açabilir. Bu nedenle Alzheimer veya demans bakıcılarının ağız hijyeni konusunda bilgilerinin yeterli olması gereklidir. Karmaşık tıbbi sorunları olan yaşlı hastalara bakmak zordur ve önemli konulardan biri olmasına rağmen ağız sağlığı genellikle ihmal edilen bakımlar arasında yer alır.

Ağız sağlığı problemleri, yaşadığı hastalık nedeniyle ağız yolu hastalıklarına yakalanma riski olan bazı hasta gruplarında özellikle önem kazanır. Yemek yeme zorlukları, sindirim problemleri ve enfeksiyonları önlemek içinde uygun ağız bakımı gereklidir. Yaşlı demans hastalarında görülen iştahsızlık nedenlerinden bir tanesinin ağız ağrısı ya da kötü takma dişlerin bir işareti olabilir. Yaşlı popülasyonda diş kaybı ve periodontal hastalıklar yaşam kalitesinin düşmesine neden olur.

İnsanlar yaşlandıkça kronik ve yaşamı tehdit edici hastalıklar ve yaşlanmayla birlikte bağışıklık sistemlerinin zayıflamasından kaynaklanan akut enfeksiyonlar artar. Ağız sağlığı bozukluğu genellikle aspirasyon zatürresine neden olur. Bu hastalarda zatürre ağızda bakterilerin birikmesi ve bunların aspirasyonu ile olmaktadır.

Bilindiği gibi Alzheimer hastalığı ve bu hastalığı yaşayanların bakımı uzun yıllar boyunca tam zamanlı ve yoğun uğraşı gerektirmesi nedeniyle bakımı en zor olan kronik hastalıklar arasında yer alır.

Zayıf ağız sağlığı bilişsel gerilemeyi olumsuz yönde etkiler. Kişiyi ve bakıcılarını huzursuz eder.

Alzheimer hastalığı olan hastalarda ağız sağlığı bozulmalarını önlemek için mümkün olduğu kadar erken yaşlarda hastanın rutin sağlık kontrollarına, ağız ve diş bakımınında eklenmesi gerekir. Ağız hijyeni rutinlerinin oluşturulması ve hastaların bireysel ihtiyaçlarına ve hastalık aşamasına göre özelleştirilmiş diş tedavisi sağlamak, iyi ağız sağlığı sonuçlarını elde etmek ve yaşam kalitesinin düşmesini önlemek için önemlidir.

Alzheimer hastalığı ilerledikçe demanslı kişi dişlerini fırçalamayı, diş fırçasını ve diş macununu kullanmayı veya bunların neden önemli olduğunu unutabilir. Bir bakıcı olarak, daha pratik bir yaklaşıma yardım etmeniz veya ondan yardım almanız gerekebilir.

Alzheimer'ın ilk evrelerinden itibaren hastalar veya bakıcıları diş bakımı ve diş sorunlarını önleme üzerinde yoğunlaşmalıdır. Düzenli muayeneler yapmak ve dişleri düzenli olarak temizlemek ve diş ipi kullanmak ilk aşama için yeterlidir.

Hastanızın ileri aşamalarında kısa ve basit talimatlar sağlamanızda fayda vardır. Diş bakımını adımlara ayırarak açıklayın. "Dişlerini fırçala" komutu tek başına çok belirsiz olabilir. Bunun yerine, "Diş fırçanı tut" "Fırçanın üzerine yapıştır." ve "Dişlerini fırçala." şeklinde bir yaklaşımınız çok faydalı olacaktır.

Bunlardan sonuç alınamazsa beni izle tekniğini kullanın. Bir diş fırçası tutun ve kişiye dişlerini nasıl fırçalayacağını gösterin. Veya, elinizi kişinin elinin üzerine getirin ve fırçayı hafifçe yönlendirin. Eğer kişi ajite olmuş veya işbirlikçi görünmüyorsa, fırçalamayı günün ilerleyen saatlerine erteleyin.

Dişlerini ve ağzını temiz tutun. İkincisinin akşam yemeğinden sonra olmasına dikkat ederek dişlerini günde iki kez nazikçe fırçalamasını sağlayın. Eğer fırçalamayı kendiniz yapmanız gerekiyorsa bolca zaman ayırın ve rahat bir pozisyon bulun. Diş fırçasını 45 derece açıyla kişinin ağzına hafifçe yerleştirin, böylece dişlerini temizlerken dişeti dokusuna masaj yapabilirsiniz.

Hastanız protez diş kullanıyorsa , yemeklerden sonra temiz suyla durulayın ve yiyecek parçacıklarını gidermek için günlük olarak fırçalayın. Her gece bunları çıkarın ve bir temizleyiciye veya gargaraya daldırın. Daha sonra, diş etlerini, dili ve diğer yumuşak ağız dokularını temizlemek için yumuşak bir diş fırçası veya nemli bir gazlı bez kullanın.

Farklı türde diş fırçaları deneyin. Yumuşak çocuk diş fırçasından sert olanlara göre daha iyi sonuç alabilirsiniz. Veya uzun saplı veya uygun açılı bir fırçanın standart diş fırçasından daha kolay kullanılabilir. En iyi seçimi bulana kadar deneme yapın.

Hastanız için düzenli olarak diş ipi kullanın. Çoğu diş hekimi günlük diş ipi kullanmayı tavsiye eder. Diş ipi kullanmak Alzheimer'lı kişiye sıkıntı veriyorsa, dişlerin arası için temizleme fırçaları kullanabilirsiniz.

Potansiyel ağız ağrısının farkında olun. Yemek sırasında herhangi bir ağız rahatsızlığı belirtisini araştırın. Yemek yerken yemeyi reddetmek veya gerilmiş yüz ifadeleri, ağız ağrısını ya da doğru şekilde olmayan protezleri gösterebilir.

Diş hekimi ile çalışmak için doğru diş hekimini bulun. Demans hastalarıyla ya da yaşlı hastalarla çalışma tecrübesi olanları tercih edin.

Diş hekimine hastanıza ait olan tüm sağlık hizmeti sağlayıcılarının ve tüm ilaçlarının bir listesini verin. Bazı ilaçlar ağız kuruluğuna ve diğer ağız sağlığı sorunlarına katkıda bulunabilir. Bunun için diş hekimine hastanıza ait olan tüm sağlık hizmeti sağlayıcılarının ve tüm ilaçlarının bir listesini verin.

Diş hekiminize ziyaretlerinizi mümkün çoğaltın. Bu diş çürümesi, diş eti problemleri, ağrı ve enfeksiyonların önlenmesine yardımcı olacaktır.

Hastanızı acil olarak doktora götürmeniz gereken durumlar

38 dereceden yüksek ateş.

Yüzü veya çenesinde belirgin şişlik.

Nefes almada veya yutmada sıkıntı.

Sürekli istifra.

Çenesini açmakta zorluk veya hiç açamama.

Diş hekimini aramanız gereken durumlar

Etrafındaki dişlerden daha koyu renkli bir dişi olduğunu fark ederseniz.

Yemek yediklerinde ya da dişe bastırırken incinmiş gibi görünüyorlarsa.

Ağızlarından sürekli kötü koku gelmesi halinde.

Bir dişinin kırılması halinde.

Protezleriyle ilgili problem oluştuysa.

Bir dişin altında şişlik veya diş etinde sivilce bulunduğunu görürseniz.

Bilmeniz gereken diğer konular

Rahatsızlıklarını size söyleyemeyebilirler, bu yüzden yemek yerken acı çektikleri veya yaşadıkları rahatsızlıkla ilgili işaretleri arayın.

Çok sıcak veya soğuk yiyeceklerden uzak durun

İç yanaklarını, dudaklarını veya dilini ısırıp ısırmadığını kontrol edin.

Bilhassa yemek sırasında agressif davranışları olup olmadığına bakın.

Daima sakin ve anlayışlı olun.

Dillerinde beyaz bir film olup olmadığına bakın.

Dişlerini fırçalarken dikkatli olun.

Hastanızından ağzına bakmanıza izin vermesini isteyin.

Temel Ağız Bakımı

Sevdiklerinizin ağzını sağlıklı tutmak için, temel diş hijyeni kurallarını takip edin. Florürlü diş macunu ile günde iki kez diş fırçalayın. Ulaşılması zor bölgeleri elde etmek için küçük başlı yumuşak kıllı bir diş fırçası kullanın ve üç, dört ayda bir değiştirin.

Diş iplerini günlük olarak uygulayın. Takma dişleri varsa ağızlarını sağlıklı tutmak için her gün temizleyin.

Her yıl diş muayenesi yaptırın.

Diş Hijyeni ile Sevdiklerinize Yardım Edin

Sevdiklerinizin ağızlarına ve dişlerine bakmalarına nasıl yardım edeceğiniz, onların bu işlemleri çoğunlukla ne kadar net bir şekilde düşünebilecekleri veya takip edip edemediklerine bağlıdır. Alzheimer hastalığının ilk evrelerinde, birçok kişi dişlerini fırçalayabilir.

Hastalığın daha ileri safhalarında mutlaka yardıma ihtiyaçları olacaktır. Bu işlemlerden korkabilirler, işbirliği yapmak istemeyebilirler, kırılabilirler. Ancak onlarla ilgilenmeyi kolaylaştırmak için bazı şeyler yapabilirsiniz.

Ağızlarını ve dişlerini temizlediğinizde ve kontrol ederken yavaş hareket edin. Hızlı konuşmayın ve hastanıza göz teması kurun. Bir süre onlarla konuşmak ve daha sonra ne yapmanız gerektiğini açıklamak isteyebilirsiniz. Acı vermemek için elinizden gelenin en iyisini yapacağınızı bilmelerini sağlayın.

Lateks veya lastik eldiven giyebilir veya parmağınıza gazlı bez sarıp, diş etlerine, yanaklarına ve ağızlarının çatısına hafifçe masaj yapın. Bu işlem sırasında rahatsız olurlarsa tükürmelerini söyleyin. Bu onlar için zorsa, dikkatini dağıtmak için biraz müzik veya sevdikleri bir TV programını açın.

Ağızlarını açmazlarsa, ne yapmak istediğinizi net ve nazik bir şekilde söyleyin. Ağızlarına diş fırçasıyla dokunmaya çalışın ve içine kaydırmanıza izin verip vermeyeceklerini görün. Çenelerine veya yanaklarına, ağızlarını açmalarını isteyip istemediğinizi söyleyebilirsiniz, ancak diş fırçasını zorlamayın. Onlara sizin için gülümseyebileceklerini veya bir şarkı söylemelerini isteyebilirsiniz. Bu onların ağızlarını açmasını sağlar, böylece diş fırçasını kullanmanıza olanak doğar. Ağzını geniş açabilirse ilk önce arka dişleri fırçalayın, çünkü onlar temizlenmesi en zor olanlardır.

Sevdiğiniz birinin dişi kırıksa, ağzını ılık suyla durulayın. Kan varsa ve sizin söylediklerinizi uygulayabiliyorsa, on dakika boyunca veya kanama durana kadar dişlerinin arasına bir gazlı bez veya bir pamuk alarak ısırmalarını sağlayın. Şişliğin aşağı inmesi için yanaklarına veya kırılan dişin üzerine soğuk bir poşet koyun. Kanama sırasında acısı olsa bile ibuprofen veya aspirinden uzak durun. Yarasının daha fazla kanamasına ve morarmasına neden olabilirler. Böyle bir durumla karşılaşırsanız doktorunuza haber verin.

Ağız bakımı sadece ağzı sağlıklı tutmaz. Alzheimer hastalığı olan birinin zatürree olma olasılığını da azaltır. Bazı araştırmalar, huzurevinde yaşayanlar arasında pnömoni vakalarının yarısına kadarının zayıf diş hijyeninden kaynaklandığını göstermektedir.

                 Alzheimer hastalığı olan yaşlılarda sık görülen diş problemleri:

Dişlerinizi fırçalamaz veya diş ipi kullanmazsanız, bakteri ve yiyecekler ağzınızda toplanabilir. Bu bakteri veya tartar, dişin dış kısmında birikebilir. Bu dişlerde boşluklara yol açar. Bunlar genellikle dişlerdeki çukurlar veya oluklar gibi plak ve tartarın biriktiği bölgelerde olur. Boşluklar dişin derinliklerine ulaştığında, diş ağrısına neden olur.

Sevdiğinizin kırık dişi varsa, en geç bir kaç gün içinde diş hekimine götürmelisiniz. Ciddi bir kırık dişi görmezden gelirseniz, diş apsesine neden olabilir. Yaşlı insanlarda diş dolguları düşebilir. Bu durumda dolgunun kısa sürede yenilenmesi gereklidir.

Diş apsesi varsa bu bir enfeksiyon kaynağıdır. Oradan diş etine yayılabilir. Bu hasta için çok acı verici olabilir. Bu durum diş içinde çok derin yayılan bir oyuktan kaynaklanır. Bakterilerin pulpa tabakasına girer. Buda diş ağrısına neden olur. Azı dişleri (ağzın arkasındaki dişler) genellikle apseler oluşturur, çünkü temiz tutmaları daha zordur.

Ağzınız yeterli tükürük sağlamazsa, çok kuru olabilir. Alzheimer hastalığı, tansiyon, depresyon ve alerji ilaçları da buna neden olabilir. Eğer tedavi etmezseniz, ağız kuruluğu ülserlere, yaralara ve diş oyuklarına neden olabilir. Bu durum aynı zamanda kişiyi yemeklerin tadını alamaz hale getirebilir ve yiyecekleri sindirmede sorun yaşatabilir.

Kötü diş hijyeni, ağız kuruluğu, ağız enfeksiyonları, diş problemleri, ilaçlar ve bazı yiyecekler ağız kokusuna neden olabilir.

Ağızlarıyla ilgilenmenize izin vermezlerse, onlara neden önemli olduğunu basit bir şekilde anlatmaya çalışın. Onları kendilerinin denemek isteyip istemediklerini sorarak kendi bakımlarına dahil edin. Başlarken tutmaları gereken tanıdık bir ürün verirseniz, onlar için kolaylık sağlarsınız. Ağızlarına özen göstermenize izin verdiklerinde, onlara olumlu geri bildirimler verin.

Ağız bakımını rutin yapmayı deneyin. Her gün aynı saatte yapın. Sevdiğiniz size izin vermiyorlarsa, daha sonra tekrar deneyeceğinizi söyleyin. O zaman da size izin vermezlerse, o gün atlayabilirsiniz, ancak ertesi gün tekrar deneyin.

Alzheimer hastalığının geç evrelerinde ise, dişlerini diş macunu ile fırçalamak mümkün olmayabilir. Yapamıyorsanız, ağız durulama suyuna batırılmış bir oral sünger deneyin. Ağızlarını nemli tuttuğunuzdan ve dudaklarının çatlamasını engellemek için merhem kullanabilirsiniz. Her gün yeterince sıvı almalarına yardımcı olun.

Protezlerin Bakımı: Sevdiğiniz kişi takma diş takıyorsa, her gün en az 4-8 saat boyunca ağzından çıkarmalısınız. Onları temizledikten sonra kaynatılmış soğutulmuş suyla dolu bir kaba veya kaseye koyun. Diş macununu asla takma dişlerde kullanmayın, çünkü bu onlara zarar verebilir. Bunun yerine, akan su altında durulayın ve ıslak bir diş fırçası ile fırçalayın.