Alzheimer sosyal sorumluluk projeleri

                             TÜRKİYE'DE ALZHEİMER SOSYAL SORUMLULUK PROJELERİ

Türkiye’de demans ve Alzheimer hastalarına yönelik kurumsal hizmetler, Sağlık Bakanlığı, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından verilmekte ve denetlenmektedir.

Sağlık Bakanlığı aynı zamanda evde sağlık hizmetlerini yürütmektedir. Bu yönetmelikte sunulan evde sağlık hizmetleri muayene, tetkik, tahlil, tedavi, tıbbi bakım, takip ve rehabilitasyon hizmetlerini içermektedir. 8.06.2011 tarihinde farklı kurumlarda engelli ve yaşlı alanlarında hizmetlerin yürütülmesinden sorumlu olan birimlerin birleştirilmesi ile Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü kurulmuştur.

Bu kurumun kurulmasının amacı, kronik hastalıkların önlenmesi, yaşlı sağlığı hizmetlerinin uygulanmasına yönelik ulusal programlar geliştirilmesi, engelliliğin önlenmesi ve evde sağlık hizmetlerinin yürütülmesinde desteğin sağlanması gibi uzun süreli bakım hedefini karşılayacak çalışmaların yürütülmesini sağlamaktır.

Sosyal hizmet kuruluşlarında bakımı sağlanan engelli ve yaşlı bireylere harçlık ödenmesine ilişkin yönetmelik: Bu yönetmelik gereğince sosyal hizmet kuruluşlarında ücretsiz kalan engelli ve yaşlı bireylere, sosyal hizmet kuruluşlarınca verilen bakım hizmetinden ücretsiz yararlanmanın yanı sıra, Darülaceze Yaşlı Bakımevinde ücretsiz bakılan engelli ve yaşlı bireylerde dahil olmak üzere, her yıl yeniden belirlenecek miktar üzerinden aylık harçlık ödenir.

Evde bakım hizmetleri hakkında yönetmelik: Evde bakım ve evde destek hizmetlerini esas almaktadır. Bu yönetmeliğin amacı, huzurevi bakımını tercih etmeyen yaşlılar için gündüzlü bakım ve evde bakım hizmetlerinin niteliğini ve bu hizmetleri yerine personele ilişkin esasları belirlemektir. Yönetmelikte evde bakım hizmeti birimi, akıl ve ruh sağlığı yerinde olan, evde yaşamlarını devam ettirebilmeleri için yaşam ortamlarının iyileştirilmesi, günlük yaşam faaliyetlerine yardımcı olunması amacıyla sosyal, fiziksel, psikolojik destek hizmetlerini yürüten birimdir. Gündüzlü bakım hizmeti birimi ise, yaşamını evde ailesi, akrabalarıyla veya yalnız sürdüren sağlıklı yaşlılar ile demans, alzheimer gibi hastalığı olan yaşlıların yaşam ortamlarını iyileştirmek, boş zamanlarını değerlendirmek, sosyal, psikolojik ve sağlık ihtiyaçlarının karşılanmasına yardımcı olmak, günlük yaşam faaliyetlerinde destek hizmetleri vermek, ilgilerine göre faaliyet grupları kurarak faaliyetler düzenlemek suretiyle sosyal ilişkilerini zenginleştirmek ve gerekli olduğu zamanlarda aileleri ile dayanışma ve paylaşma sağlanarak yaşlının yaşam kalitesinin artırılması amacıyla sunulan hizmetleri yürüten birim olarak tanımlanmaktadır.

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’na bağlı olarak kurumsal olarak yürütülen yeni bir uygulama da evde bakıcısı olmayan bakıma muhtaç kişilerin, evde bakıcıya ihtiyaç duyulduğunda en yakın huzurevinden bakıcı talep etme hakları bulunmaktadır.

Engelli bireylere yönelik özel bakım merkezleri yönetmeliği: Kasım 2016‘da yayımlanmış olup, amacı, gerçek kişi ve özel hukuk tüzel kişileri tarafından açılacak engelli bireylere yönelik özel bakım merkezlerinin açılış izinlerinin verilmesi, çalışma şartları, personel standardı, denetlenmeleri, bakım hizmetlerinin kapsamı, başvuru, inceleme, kabul ile ücret tespiti ve ödemelerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.

65 Yaşını doldurmuş muhtaç, güçsüz, kimsesiz, özürlü ve muhtaç Türk Vatandaşlarına aylık bağlanmaktadır.

Büyükşehir Belediyesi Kanunu”na göre yerel yönetimlere, uzun süreli bakım konusunda görev, yetki ve sorumluluklar tanımlanmıştır. Buna göre Büyükşehir Belediyeleri, sağlık merkezleri, hastaneler, gezici sağlık üniteleri ile yetişkinler, yaşlılar, engelliler, kadınlar, gençler ve çocuklara yönelik her türlü sosyal ve kültürel hizmetleri yürütmek, geliştirmek ve bu amaçla sosyal tesisler kurmak, meslek ve beceri kazandırma kursları açmak, işletmek veya işlettirmek, bu hizmetleri yürütürken üniversiteler, yüksekokullar, meslek liseleri, kamu kuruluşları ve sivil toplum örgütleri ile işbirliği yapmak ile görevlendirilmiştir.

Türkiye’de Ankara Büyükşehir Belediyesi Yaşlılara Hizmet Merkezi, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Sağlık ve Sosyal Hizmetler Daire Başkanlığı, Samsun, Aydın, Eskişehir, Antalya, İzmir gibi

12 Büyükşehir Belediyesi, uzun süreli bakımı desteklemek amacıyla evde bakıma destek hizmeti çalışmalarını yürütmektedir. Sivil toplum kuruluşları’nın ve gönüllü çalışanların uzun süreli bakım konusunda yapmış oldukları çalışmalar oldukça azdır.

Türkiye’de gönüllü çalışma oranı da oldukça düşüktür. Türkiye’de 12 ilde 40 ve daha büyük yaştaki 3 bin kişi ile yürütülen “Türkiye Aktif ve Sağlıklı Yaşlanma” verilerinde katılımcıların % 61.60’ı yaşlı, genç, engelli gibi toplumdaki dezavantajlı bireylerin ihtiyaçlarını karşılamak üzere toplumsal ve sosyal hizmetlere hiç katılmamışlardır. Bu konuda gönüllü aktivitelere az sıklıkta katılanların oranı % 27.33 iken, her hafta ya da her ay bu aktivitelere katılanların oranı % 11.07 olarak belirlenmiştir.

Türkiye Alzheimer Derneği gibi sivil toplum örgütleri, uzun süreli bakıma destek olacak çalışmalar yürütmektedir. Türkiye Alzheimer Derneği genel merkezi ve şubeleri yerel yönetimlerle de iş birliği yaparak, gündüz yaşam evi ve evde bakım yaşlı hizmet merkezi hizmetlerini yürütmekte ve “Yaşlı ve Alzheimer Hasta Bakımı Personel eğitimi’’ programlarını gerçekleştirmektedir. Hasta bakımı konusunda hasta yakınlarına önerilerde bulunmakta, evde Alzheimer hastalarını ziyaret etmekte, hasta yakınlarının bakımında zorlandıkları, yatağa bağımlı olan hastalara evlerinde hemşirelik ve hasta bakıcılık hizmetini ücretsiz olarak sağlanmaktadır. İstanbul, Eskişehir, Mersin şubeleri bu konudaki çalışmaların ilk örneklerini vermektedir.