Alzhemer'li
bir hastaya bakanların
psikolojisi
Alzheimerli
bir aile üyesinin bakımı,
uzun süreli ve oldukça stresli bir süreçtir.
Beş
ile on beş yıl arasında hastanın fiziksel, sosyal ve duygusal
taleplerini karşılamak gerekir. Bunun yanı sıra yaşam da devam
etmekte. Ev işlerinin yükünü omuzlamak, maddi sorunları çözmek
,diğer aile bireylerinin problemleriyle de uğraşmak yaşamın
gereğidir.
Hastalar
zaman zaman depresyon belirtilerine maruz kalmakta, öfke ve
ajitasyon ise çok sık
görülmektedir. Bu sorunların ne zaman ortaya çıkacağı
bilinmediğinden hastaların sürekli olarak izlenmelidir.
Ailede
sevien, sayılan, gurur
duyulan bir kişinin dışardan fiziksel olarak iyi görünsede
hastalığının başlangıcından beri yavaş yavaş hayattan
kopuşunu ve dolayısıyla öz kaybını izlemek, bu düşüşe gün
ve gün tanıklık etmek, bakım verenlerin karşılaştığı en
travmatik durum olarak kabul edilir.
Hasta
bakımevine yerleşse bile
ailenin sorumlulukları devam etmektedir.
760
aile bakıcısı üzerinde
yapılan bir çalışmada bu hastaların
%
32 si sürekli baş ağrısı
%
29 zu depresyon
%
30 zu uykusuzluk veya uyku düzensizliği
%
26 kilo problemleri
%
22 Farklı psikolojik
problemler yaşadıkları belirlenmiştir.
%
76 bakıcıda önlemeyen
öfke ve ne yapabilirim endişesi ve bıkkınlık görülmektedir.
Hem
durumlarından şikayet etmekte fakat hasta bakımını
aksatmadıkları görülmektedir. Aşırı tütün ve alkol tüketimi,
sağlıksız beslenme bakıcılar arasında çok yaygındır.
Alzhermerli
hastaya bakanların kendi sağlıkları için ilk adımlar
Kendi
kişisel destek planınızı geliştirin
: Bilişsel engelli bir yetişkine özen gösterirken bunu diğer
sorumluluklarınızla dengelemek için beceri, dikkat ve titiz bir
planlama gerektirir. Sevdiğiniz kişilerin ihtiyaçlarına çok
özenle odaklanarak, kendi sağlığınızı ihmal etme tuzağına
düşmek kolaydır. Ama bu kendinize zarar vermekle kalmayacak, aynı
zamanda ilgilenmeye çalıştığın kişiye de zarar verecektir.
İhtiyacınız olan fiziksel ve duygusal desteği alamıyorsanız, en
iyi bakımı sağlayamazsınız ve gittikçe artan sıkıntılı bir
yaşam süreci içerisinde doğru süreklenirsiniz.
Yardım
isteyin: Günlük bakım yüküne
yardımcı olmak için diğer aile üyelerinden, arkadaşlarlarınızdan
veya gönüllü kuruluşlardan yardım isteyiniz. Market alışverişi
ve temizlik gibi sıradan işler için bile kısa süreli yardım
kabul etmek, hastayla daha kaliteli zaman geçirmeniz için sizi
özgürleştirebilir. Birisi yardım teklif ettiğinde lütfen kabul
edin. Kendiniz için ayıracağınız zaman, kendi ihtiyaçlarınızı
karşılamak veya yalnız kalmanızın vereceği yüksek moral için
çok gereklidir. Bu sevdiğiniz kişiyi ihmal ettiğiniz anlamına
da gelmez. Kendileri için düzenli olarak zaman ayıran bakıcılar
daha iyi bakım sağladıkları gibi bakım rollerini daha severek
yaparlar.
Bakım
becerilerini öğrenin veya güncelleyin
: Bakım verenlerin ihtiyacı olan becerileri öğretebilecek
kitaplar, atölye çalışmaları veya internetten eğitim kaynakları
mutlaka vardır. Belirtiler, tedavi ve davranış yönetimi hakkında
elinizden geleni öğrenin. Hastalık ilerledikçe ve zorluklar
değiştikçe, beceri setinizi güncellemeniz ve yeni ortaya çıkan
sorunlarla başa çıkma yollarını bulmanız gerekecektir.
Bir
destek grubuna katılın.
Yalnız olmadığınızı ve aynı zorluklarla karşılaşan
başkalarının deneyimlerinden bir şeyler öğreneceksiniz.
Başından geçenleri ilk elden tanıyan diğer insanlarla bağlantı
kurmak, tecrit, korku ve umutsuzluk duygularınızı azaltmaya
yardımcı olur.
Mevcut
kaynaklardan yararlanın:
Çabalarınızı öncelik sırasına koymanıza ve etkin bakım
sağlamanıza yardımcı olacak çok sayıda topluluk ve çevrimiçi
kaynak vardır. Alzheimer derneğini bularak başlayın. Bu
kuruluşlar, bakıcılar ve aileleri için pratik destek, maddi
yardım, faydalı tavsiyeler ve eğitim sunmaktadır. Ayrıca sizi
yerel destek grupları ile temasa geçirebilirler.
Bakıcı
Stresinin 10 İşareti
Bu
stres belirtilerinden herhangi birini düzenli olarak yaşamaya
başladıysanız, doktorunuzla konuşmak için zaman ayırın.
1.
Hastalık hakkında inkar.
Tanı konmuş ve konu hakkında bilgi sahibi olunduğu halde sürekli
olarak hastalığı ve sonuçlarını inkar etmek. “ Bir gün
annemin eskisi gibi olacağını ve tamamen iyileşeceğini
biliyorum.”
2.
Alzheimer’daki kişide öfke, “Bana bir kez daha sorarsa, çığlık
atacağım!”
3.
Bir zamanlar zevk veren arkadaşlardan ve faaliyetlerden sosyal
olarak ayrılma. “Artık arkadaşlarımla bir araya gelmekten
hoşlanmıyorum”
4.
Gelecekle ilgili endişeler. “Sağlayabileceğimden daha fazla
bakıma ihtiyacı olduğunda ne olur?”
5.
Ruhunuzu kırmaya başlayan
ve başa çıkma yeteneğinizi etkileyen depresyon. “Artık umrumda
değil.”
6.
Gerekli günlük işleri tamamlamak neredeyse imkansız kılan
tükenme. “Bunun için çok yorgunum.”
7.
Hiç bitmeyen bir endişeler listesinin neden olduğu uykusuzluk. “Ya
evden tek başına ayrılırsa ya da düşüp kendine zarar
verirse?”
8.
Ruhsallığa yol açan ve
olumsuz tepkileri ve eylemleri tetikleyen sinirlilik. "Beni
yalnız bırak!"
9.
Bilinen görevleri gerçekleştirmeyi zorlaştıran konsantrasyon
eksikliği. “Çok meşguldüm, randevumuz olduğunu unuttum.”
10.
Zihinsel ve fiziksel ücret almaya başlayan sağlık sorunları. “En
son kendimi ne zaman iyi hissettiğimi hatırlayamıyorum.”
Alzheimer
bakıcılarında tükenmişlik sendromu
Alzheimer
veya demans ile sevilen birisine bakmanın
uzun süren ve aşırı stresi sizi duygusal, zihinsel ve fiziksel
olarak yorgun hissetmenize neden oluyorsa, tükenmişlik sendromunun
sınırlarındaysınız demektir. Tükenmişlik, üretkenliğinizi ve
enerjinizi düşürür, çaresiz, umutsuz, kızgın ve kırgın
hissetmenizi sağlar. Sonunda, verecek daha fazla bir şeyin
olmadığını hissedebilirsiniz.
Bakıcılarda görülen
tükenmişliğinin
uyarı işaretleri
Aşırı
stres ve gerginlik.
Depresyonun
kolaylaştırılması.
Kalıcı
endişe.
Herkese
karşı öfke.
Hastaya
iyi bakamıyorum endişesi veya suçluluk.
Demans
hastasına karşı aşırı
sinirlilik veya öfke.
Azalan
genel yaşam memnuniyeti.
İlişki
çatışmaları ve sosyal izolasyon.
Daha
düşük bağışıklık ve sık hastalanma. Sağlık hizmetleri için
daha fazla ihtiyaç duyulması.
Aşırı
miktarda ilaç, tütün veya alkol kullanımı.
Tükenmişlik
sınırındaysanız lütfen şunlara dikkat edin
Olayı
kabullenin. Yakınınızın bu hastalığı yaşamasına
öfkelenmeyin. Alzheimer veya demans hastaları
için bir bakıcı olarak en büyük zorluklardan biri,
sevdiklerinize neler olduğunu kabul etmektir. Hastalığın her yeni
aşamasında, sevdiklerinizin neler yapabileceği hakkındaki
beklentilerinizi değiştirmeniz gerekir. Her yeni gerçeği kabul
ederek ve bu değişiklikler için zaman ayırarak, duygusal
kaybınızla daha iyi baş edebilir ve geçici rolünüzdeki
memnuniyet ve sevgi duygularını derinleştirebilirsiniz.
Kendi
yaşamınızın da devam ettiğine vede hala yaşamdan zevk
alabileceğinize kendinizi inandırın.
Deneyimlerinizi
kaydetmek ve yansıtmak için
günlük tutun. Düşüncelerinizi günlüğe kaydederek, kayıpların
yasını tutabilir, başarıları kutlayabilir ve sizi bu sıkıntılı
günlerde hareket etmekten alıkoyan düşünce kalıplarınızı
arayabilirsiniz.
Yat
kalk haline şükret, kavramını yaşayın. Hastam daha kötü de
olabilirdi diye düşünmeniz sizi sıkıntılarınızdan
uzaklaştırabilir ve kaybettiği yeteneklerden ziyade yitirmediği
yetenekleriyle sevdiklerinizin neler yapabileceğine odaklanın.
Neyin
mümkün olduğunu kutlayın.
Sevdiğin birinin hala birçok yeteneği var. Faaliyetleri mümkün
olan her seviyeye katılımı teşvik edecek şekilde yapılandırın
ve her ikisinde de gerçek bir zevk bulacaksınız.
Sevdiklerinize
değer vererek, en zor günlerde bile memnuniyet bulabilirsiniz.
Gevşeme
tekniklerini uygulayın. Meditasyon, derin nefes alma, yoga veya
ritmik egzersiz, sizi sakinleştirebilir, yenileyebilir ve
destekleyebilir. Sizin için en uygun olanları bulmak için çalışma
yapın.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder