Alzheimer tanı testlerinden Lawton IADL testi

                                                   Alzeimer hastalarında Lawton IADL testi

Lawton IADL ( IADL Instrumental Activites of Daily Living- Günlük yaşam için gerekli aktiviteler) testi, toplumda yaşamak için gerekli fonksiyonel beceriler hakkında bilgi sağlayan, kullanımı kolay bir değerlendirme aracıdır. Uygulama süresi 10-15 dakikadır. Yaşlılarda düşüş gösteren performanslarını değerlendirmenin zor olduğu durumlarda, spesifik özellikleri ile bakım yapan kişilere hastalığın planlaması konusunda yardımcı olur.

Demans, beyindeki hasar veya hastalık nedeniyle bilişsel işlevlerde ilerleyici bir azalmadır. Bu bilişsel bozulma insanın yaşam fonksiyonunun bozulmasına neden olur. Beyin işlevi özel biliş testleriyle değerlendirilmesi gerekir.

Hastaların fonksiyonel yeteneklerin bozulmasının bilinmesi demans tanısının çok önemli bir bölümünü oluşturur. Mevcut fonksiyonel önlemler, bir kişinin yeteneğinin belirlenmesini sağlar.

IADL , günlük yaşamda kişilerin bağımsız olarak yapabileceği işlevsel faliyetleri değerlendiren iyi bir testidir.

Lawton IADL ölçeği, 1969 yılında o yıllarda popüler olan fakat karmaşık ADL( Activites of Daily Living-Günlük yaşam aktiviteleri) 'leri değerlendirmenin zorluğu göz önüne alınarak daha basit bir test geliştirmeyi düşünen Lawton ve Brody tarafından uygulanmaya başlanmıştır.

Bu işlevsel alanlardaki hastanın durumunun belirlenmesi, devam eden düşüşü önlemek ve yaşlı yetişkinler için güvenli yaşam koşullarını teşvik etmek, gerektiğinde müdahale etmek ve daha fazla değerlendirme yapılmasına olanak verir.

Günlük günlük yaşamın aktivitelerinin ölçülmesi, bireyin bağımsız yaşam becerilerini değerlendirmek için kullanılır ve fonksiyonel becerinin yanı sıra zaman içindeki düşüşleri ve artan olumlu gelişmeleri de ölçer.
Test, sekiz fonksiyon alanını ölçer. Bu parametreler şunlardır.

Telefon etme

Alışveriş

Yemek hazırlama

Çamaşır temizliği

Ev hizmetleri

Ulaşım kullanımı

Tıbbİ konularda yeterlilik

Finansal konularda bilinçli olma.

A. Telefon kullanabilme

Telefonu kendi inisiyatifiyle işletir, arar ve numaraları

çevirebilir..... 1

Birkaç iyi bilinen numarayı çevirir....1

Telefona cevap verir ancak arama yapmaz....1

Hiç telefon kullanmaz....0

B. Alışveriş

Tüm alışveriş ihtiyaçlarını bağımsız olarak sağlayabilir...1

Küçük alışverişlerini bildik dükkanlardan alır...1

Herhangi bir alışverişini yaparken yanında birisinin bulunmasını

ister...0

Alı    Alış veriş yapamaz....0

C.     C.Yemek hazırlama

Bağımsız olarak yemek yapabilir ve servis yapar...1

Malzemeler hazırsa yemek hazırlayabilir...0

Hazırlanmış olan yemekleri buz dolabından çıkartıp ısıtabilir...0

Yemek hazırlayamaz ve tek başına yeterli beslenmeyi

sağlayamaz....0

D.Çamaşır temizliği

Tamamen kişisel çamaşırlarını yıkayabilir...1

Küçük çamaşırlarını çorap, mendil gibi yıkamaya alabilir... 1

Bütün çamaşırlarının temizlenmesi başkaları tarafından

yapılmalıdır...0

E. Ev Hizmetleri

Tek başına evde yaşayabilir. ...1

Bulaşık, yatak yapma gibi hafif günlük görevleri

gerçekleştirir. .....1

Kabul edilebilir temizlik seviyesini korur. ...1

Tüm ev bakım görevlerinde yardıma ihtiyaç vardır. ...0

F. Ulaşım kullanımı

Kamu araçlarını kullanarak bağımsız seyahat eder. ..1

Kendi aracını kullanabilir. ...1

Taksi ile kendi seyahatini düzenler. ...1

Başkasının yardımı ile seyahate çıkabilir....0

Hiç seyahat edemiyor....0

G. Tıbbi konularda yeterlilik

İlaçlarını doğru zamanda ve uygun dozda alıyor. ...1

İlaçları kullanacağı dozaj öncede hazırlanırsa ilacını kullanıyor...1

Kendi dağıtımını yapamıyor....0

İlaç kullandığını hatırlamıyor.....0

H. Finans konularında yeterli olma

Mali konuları bağımsız olarak yönetir (bütçesini takip eder, çek

yazar,

Kira öder, faturalarını ve banka hesaplarını kontrol edebilir. ).....1

Günlük basit hesapları yönetir......1

Bankacılık ve büyük satın almalar konusunda yetersizdir..0

Para ile ilgili konularda yadımsız işlem yapamaz. .....0

Ölçekle ölçülen her alan, bilişsel veya fiziksel fonksiyonlara dayanır.

Testlerin uygulanmasında cinsiyet farklılığı vardır.

Bu test çok yaşlı yetişkinlerde kullanım için uygun değildir.

Temel fonksiyonu ölçmek için etkili bir araç olduğu bilinsede daha sonraki değerlendirmelerde fonksiyonel karşılaştırmalar için de veri sağlayabilir.

Bu değerlendirme aracı hem araştırmada hem de klinik uygulamada yaygın olarak kullanılmaktadır.

Puanlama / Yorumlama: Lawton IADL ölçeği çeşitli şekillerde puanlanabilir, en yaygın yöntem her öğeyi iki yönlü

(0 = yetersiz, 1 = güçlü)

Her bölüme sadece bir yanıt verip, sekiz bölümün puanlarını toplayın. Puan arttıkça, kişinin yetenekleri de artar. Kadınlar, 8 işlevin tüm alanlarına göre puanlanır, ancak erkekler için yiyecek hazırlama, temizlik, çamaşır yıkama alanları hariç tutulmuştur.

Müşteriler, bu kategorideki en yüksek işleyiş seviyelerine göre puanlanmaktadır. Özet puanı kadınlar için 0 (düşük fonksiyon, bağımlı) ile 8 (yüksek fonksiyon, bağımsız) ve erkekler için 0 ile 5 arasında değişmektedir.

Testi istediğiniz zaman aralıklarında tekrarlayarak hastanızın gidişatı hakkında fikir sahibi olmanıza olanak verir.

Artan puanlar olumlu, azalan puanlar ise durumun iyiye gitmediğini gösterir.